Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği

Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği

Aşağıdaki maddeleri dikkatle okuyarak belirsiz durumlar karşısındaki düşünce ve tepkilerinize en uygun gelen seçeneği işaretleyiniz.


Aşağıdaki maddeleri dikkatle okuyarak belirsiz durumlar karşısındaki düşünce ve tepkilerinize en uygun gelen seçeneği işaretleyiniz.


Belirsizliğe Tahammülsüzlük Nedir?

Belirsizliğe tahammülsüzlük, bireyin olası bir olumsuz olayın meydana gelme ihtimaline bakılmaksızın, bir durumun belirsiz veya öngörülemez olmasını kabul edilemez, tehdit edici ve stres verici olarak algılaması eğilimidir.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) literatüründe belirsizliğe tahammülsüzlük; Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB), Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), sağlık kaygısı ve kronik endişenin temel transdiyagnostik (tanılar üstü) mekanizması olarak kabul edilir.


Ölçeğin İki Temel Alt Boyutu

  • 1. İleriye Yönelik Kaygı: Gelecekteki belirsizlikleri önceden öngörme ve kontrol altında tutma arzusudur. Birey, sürprizleri ve beklenmedik durumları engellemek için sürekli aşırı planlama, aşırı bilgi toplama ve zihinsel prova yapma ihtiyacı hisseder.

  • 2. Engelleyici Kaygı: Belirsizlik durumunda kişinin eyleme geçememesi, karar vermekte zorlanması ve adeta donakalması durumudur. En küçük bir şüphe dahi bireyin günlük hayatını ve hedeflerine yönelik adımlarını felç eder.


Türkiye Geçerlik ve Güvenirlik Standardı

Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği Kısa Formu'nun (BTÖ-12) Türkçe standardizasyon, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları Doç. Dr. Selda Sarı ve Prof. Dr. Müjgan İnözü (2014) tarafından gerçekleştirilmiştir. 5'li Likert tipi bu ölçek, Türk kültüründe klinik ve normal örneklemlerde yüksek iç tutarlılık ve yapı geçerliliği sergilemektedir.


Puan Aralıkları ve Yorumlama Tablosu

  • 12 - 27 Puan: Düşük Düzey (Yüksek Esneklik). Belirsizlikler karşısında sakin kalabilme ve yaşamın akışına uyum sağlama becerisi yüksektir.

  • 28 - 43 Puan: Orta Düzey. Dönemsel belirsizliklerde kontrol ihtiyacı ve endişe artabilir; genel işlevsellik korunur.

  • 44 - 60 Puan: Yüksek Düzey (Katı Kontrol). Belirsizlik yoğun tehdit olarak algılanır; aşırı endişe, erteleme ve kaçınma döngüleri belirgindir.


Akademik Kaynakça

  • Carleton, R. N., Norton, M. P. J., & Asmundson, G. J. (2007). Fearing the unknown: A short version of the Intolerance of Uncertainty Scale. Journal of Anxiety Disorders, 21(1), 105-117.

  • Sarı, S., & İnözü, M. (2014). Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği Kısa Formu’nun Türkçe uyarlaması: Psikometrik özellikleri. Düşünen Adam: Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 27(4), 298-306.