Ergenlerde Yanlış Arkadaş Seçimi: Nasıl Anlaşılır ve Aileler Nasıl Yaklaşmalı?

Ergenlerde yanlış arkadaş seçimi, ailelerin en sık zorlandığı konulardan biridir. Özellikle ergenlik döneminde değişen davranışlar, ebeveynler için “bu normal mi yoksa bir sorun mu?” sorusunu gündeme getirebilir.

Ergenlik dönemi, bireyin kimliğini keşfetmeye çalıştığı, aidiyet duygusunun güçlendiği ve sosyal ilişkilerin giderek daha fazla önem kazandığı bir süreçtir. Bu dönemde arkadaşlıklar, yalnızca birlikte vakit geçirilen ilişkiler olmaktan çıkar; ergen için anlaşılma, kabul görme ve bir gruba ait hissetme ihtiyacını da karşılar. Ancak bu arayış içinde yapılan arkadaş seçimleri her zaman ergen için destekleyici olmayabilir. Bazen ergenler, kendilerini iyi hissettiren ya da dışlanmaktan koruyan ilişkileri tercih ederken, uzun vadede onları zorlayabilecek dinamiklerin içine girebilir. Özellikle akran etkisinin güçlü olduğu bu dönemde, bireysel değerler ile grup beklentileri arasında denge kurmak her zaman kolay olmayabilir. Bu nedenle “yanlış arkadaş seçimi” olarak adlandırılan durumlar, çoğu zaman tek bir nedene bağlı olmaktan ziyade, ergenin içinde bulunduğu gelişimsel süreçle yakından ilişkilidir.

Özet

Ergenlerde yanlış arkadaş seçimi çoğu zaman:

• Bir gruba ait olma ve kabul görme ihtiyacı

• Akran etkisinin yoğun hissedilmesi

• Kendini tanıma ve farklı deneyimleri deneme süreci

ile ilişkilidir. Bu durum her zaman olumsuz bir anlam taşımasa da, bazı koşullarda ergenin zorlanmasına neden olabilir.

Ergenlerde Yanlış Arkadaş Seçimi Ne Anlama Gelir?

Yanlış arkadaş seçimi, ergenin kendisini duygusal, sosyal ya da davranışsal açıdan olumsuz etkileyebilecek ilişkiler içinde yer alması olarak ifade edilebilir. Bu tür ilişkiler her zaman ilk bakışta fark edilmeyebilir; çünkü bazı arkadaşlıklar başlangıçta eğlenceli, kabul edici ya da çekici görünebilir.

İlgili Makale: Ergenlerde Ebeveyn Nefreti: Neden Olur ve Ebeveynler Nasıl Yaklaşmalı?

İlgili Makale: Ergen Dövme İsteği: Ebeveyn Yaklaşım Rehberi

İlgili Makale: Ergenlerle İletişim: Ebeveynler İçin Kapsamlı Rehber

Ergenler Neden Kendileri İçin Zorlayıcı Arkadaşlıklar Kurabilir?

Ergenlik döneminde arkadaşlıklar, kabul görme ve bir gruba ait hissetme ihtiyacıyla şekillenebilir. Bu süreçte ergen, yalnız kalmamak ya da dışlanmamak için kendisine çok uygun olmayan gruplara dahil olmayı tercih edebilir. Kendini tanıma sürecinin devam ediyor olması da seçimleri etkileyebilir; ergen bazen kendi değerlerinden çok, bulunduğu grubun beklentilerine göre hareket edebilir. Ayrıca merak duygusu, yeni deneyimlere açık olma isteği ve “ben de denemeliyim” düşüncesi de farklı arkadaş çevrelerine yönelmeye neden olabilir. Bazı durumlarda ise ergen, kendisini güçlü, özgür ya da daha görünür hissettiren kişilerle yakınlık kurmayı tercih edebilir.

Kabul Görmeme ve Dışlanma Korkusu: Ergen için bir gruba ait hissetmek oldukça önemlidir. Bu nedenle bazen sadece kabul görmek için kendi değerlerine çok da uymayan kişilerle arkadaşlık kurabilir. Örneğin, sınıfta popüler olan bir gruba dahil olmak isteyen bir ergen, aslında rahatsız olduğu davranışlara rağmen o grupta kalmaya devam edebilir.

Kendini Tanıma Sürecinin Devam Etmesi: Ergenlik, bireyin “Ben kimim?” sorusuna yanıt aradığı bir dönemdir. Bu süreçte ergen, farklı arkadaş gruplarını deneyimleyerek kendini tanımaya çalışabilir. Ancak bu denemeler sırasında kendisine uygun olmayan kişilerle yakınlık kurabilir. Örneğin, daha önce sakin bir yapıya sahip olan bir ergen, farklı bir grupta kendini denemek isteyebilir.

Akran Etkisinin Güçlü Olması: Ergenler için arkadaşlarının düşünceleri ve onayı oldukça belirleyici olabilir. Bu nedenle bazen kendi kararlarından çok, arkadaş grubunun beklentilerine göre hareket edebilir. Örneğin, arkadaşları bir davranışı normalleştiriyorsa ergen de bunu sorgulamadan kabul edebilir.

Merak ve Deneyimleme İsteği: Yeni şeyler deneme isteği ergenlik döneminde oldukça doğaldır. Ancak bu merak, ergenin kendisini zorlayabilecek ortamlara girmesine neden olabilir. Örneğin, farklı deneyimler yaşamak isteyen bir ergen, bu deneyimleri sunan bir arkadaş grubuna yönelmek isteyebilir.

Özgüven ve Kendilik Algısı: Kendini yeterince güçlü ya da değerli hissetmeyen bir ergen, kendisini daha güçlü hissettiren kişilere yönelebilir. Bu durum bazen ergenin, baskın ya da yönlendirici kişilerin etkisi altında kalmasına neden olabilir. Örneğin, kendini yalnız hisseden bir ergen, onu kabul eden ancak sınırlarını zorlayan bir arkadaş grubunda kalmayı sürdürebilir.

Aile ile İletişim Şekli: Ev içinde kendini ifade etmekte zorlanan ya da anlaşılmadığını düşünen ergenler, bu ihtiyacını arkadaşlıklar üzerinden karşılamaya çalışabilir. Bu da her zaman sağlıklı seçimler yapmasını zorlaştırabilir. Örneğin, evde dinlenmediğini hisseden bir ergen, kendisini dinleyen herhangi bir arkadaş grubuna hızla bağlanabilir.

Sınır Koymakta Zorlanma: Bazı ergenler “hayır” demekte zorlanabilir ve ilişkilerini kaybetmemek için istemedikleri durumlara uyum sağlayabilir. Bu da zamanla yanlış arkadaşlıkların içinde kalmalarına neden olabilir. Örneğin, arkadaşlarını kaybetmemek için istemediği bir etkinliğe katılmaya devam edebilir.

Çocuğumun Arkadaş Çevresinin Olumsuz Olduğunu Nasıl Anlarım?

Ergenlik döneminde davranışlarda değişim görmek oldukça doğaldır. Daha fazla yalnız kalmak istemesi, ailesiyle daha az paylaşım yapması ya da duygusal dalgalanmalar yaşaması bu dönemin beklenen özellikleri arasında yer alır. Bu nedenle tek başına bir davranışı “sorun” olarak değerlendirmek yanıltıcı olabilir.

Daha çok dikkat edilmesi gereken nokta, bu değişimlerin nasıl ortaya çıktığı, ne kadar sürdüğü ve ergenin genel yaşamını nasıl etkilediğidir. Bazı durumlar, özellikle bir araya geldiğinde ve süreklilik gösterdiğinde, ergenin içinde bulunduğu arkadaş çevresinin onu zorlayabileceğine dair bir işaret olabilir:

• Değişimlerin ani ve belirgin olması: Kısa sürede keskin davranış değişiklikleri görülmesi

• İletişimin belirgin şekilde kopması: Sadece mesafe değil, tamamen paylaşımın kesilmesi

• Gizliliğin artmasıyla birlikte kaçınma davranışı: Soru sorulduğunda yoğun tepki, kaçınma ya da sürekli saklama hali

• Sorumluluklarda belirgin düşüş: Okul, uyku düzeni ya da günlük işlevsellikte gözle görülür gerileme

• Kendi değerlerinden uzaklaşma: Daha önce önem verdiği şeyleri hızla terk etmesi

• Arkadaş grubunun etkisinin baskın hale gelmesi: Kendi kararlarını almak yerine tamamen grup yönlendirmesiyle hareket etmesi

Bu tür durumlar her zaman doğrudan “yanlış arkadaş seçimi” anlamına gelmeyebilir. Ancak ergenin kendine zarar veren, zorlanan ya da sıkışmış hissettiği bir sürecin içinde olabileceğini düşündürebilir. Bu noktada en önemli adım, durumu hızlıca etiketlemek yerine, ergenin yaşadığı deneyimi anlamaya çalışmak ve iletişimi açık tutmaktır.

Bu değişimlerin yoğunlaştığı ve ergenin günlük yaşamını belirgin şekilde etkilemeye başladığı durumlarda, bir ergen psikoloğu ile süreci değerlendirmek hem ergenin yaşadıklarını anlamlandırmasına hem de aileye daha net bir yol haritası sunulmasına yardımcı olabilir.

Bu Tür Arkadaşlıklar Ergeni Nasıl Etkileyebilir?

Yanlış arkadaş seçimleri, ergenin yalnızca günlük yaşamını değil, zamanla hayatına bakışını, değerlerini ve kimlik gelişimini de etkileyebilir. Ergenlik, bireyin “nasıl biri olmak istiyorum?” sorusuna yanıt aradığı bir dönem olduğu için, kurulan arkadaşlıklar bu sürecin önemli bir parçası haline gelir. Bu nedenle bazı arkadaşlıklar, ergenin yönünü bulmasına katkı sağlarken, bazıları ise onu kendi isteklerinden ve potansiyelinden uzaklaştırabilir.

Değer Yargılarının Şekillenmesi: Ergen, içinde bulunduğu arkadaş grubunun bakış açılarını zamanla benimseyebilir. Doğru-yanlış, önemli-önemsiz gibi konulardaki değerlendirmeleri bu çevreden etkilenebilir. Örneğin, sorumlulukların önemsenmediği bir grupta bulunan ergen, zamanla kendi sorumluluklarını da ikinci plana atabilir.

Kimlik Gelişiminin Etkilenmesi: Ergenlik, kimlik oluşumunun en yoğun yaşandığı dönemlerden biridir. Bu süreçte ergen, kendini ifade ederken çoğu zaman arkadaş grubunu referans alabilir. Ancak bu durum, ergenin kendi özelliklerini keşfetmesini zorlaştırabilir. Örneğin, aslında farklı ilgi alanları olan bir ergen, gruba uyum sağlamak için kendini farklı biri gibi göstermeye başlayabilir.

Hayat Yönelimlerinin Değişmesi: Arkadaş çevresi, ergenin hedeflerini ve geleceğe dair bakışını da etkileyebilir. Bazı gruplar plan yapmayı, gelişimi ve çabayı desteklerken, bazıları daha anlık ve plansız bir yaşam tarzını ön plana çıkarabilir. Örneğin, hedef belirlemeyen bir arkadaş grubunda olan ergen, kendi hedeflerini de zamanla önemsememeye başlayabilir.

Kendi Kararlarından Uzaklaşma: Ergen, zamanla kendi isteklerini geri plana atarak grubun yönlendirmelerine göre hareket edebilir. Bu durum, bireysel karar alma becerisini zayıflatabilir. Örneğin, aslında katılmak istemediği bir etkinliğe sırf gruptan kopmamak için “evet” diyebilir.

Özgüvenin Dışa Bağımlı Hale Gelmesi: Ergen, kendini nasıl hissettiğini arkadaşlarının tepkilerine göre belirlemeye başlayabilir. Kabul gördüğünde kendini iyi, dışlandığında ise değersiz hissedebilir. Bu da özgüvenin daha kırılgan hale gelmesine neden olabilir. Örneğin, arkadaş grubundan onay alamadığında kendini yetersiz hissedebilir.

Sosyal Çevrenin Sınırlanması: Ergen, belirli bir arkadaş grubuna yoğunlaştıkça farklı insanlarla tanışma fırsatını kaçırabilir. Bu da sosyal deneyimlerinin tek bir çevreyle sınırlı kalmasına neden olabilir. Örneğin, yalnızca aynı grup içinde vakit geçiren bir ergen, farklı bakış açılarıyla karşılaşma fırsatını kaybedebilir.

Kendi İlgi ve Potansiyelinden Uzaklaşma: Ergen, arkadaş grubuna uyum sağlamak için kendi ilgi alanlarını geri plana atabilir. Bu da zamanla kendini geliştirebileceği alanlardan uzaklaşmasına neden olabilir. Örneğin, resim yapmayı seven bir ergen, arkadaşları ilgilenmediği için bu yönünü ihmal edebilir.

Aile ile İlişkilerin Zorlanması: Ergenin arkadaş çevresi ile ailesinin beklentileri arasında fark olduğunda ev içinde çatışmalar artabilir. Ergen, ailesi tarafından anlaşılmadığını düşünebilir ve iletişimden uzaklaşabilir. Örneğin, arkadaşlarıyla daha fazla zaman geçirmek isteyen ergen ile aile arasında sık sık tartışmalar yaşanabilir.

Suça Sürüklenme ve Riskli Davranışlara Yönelme: Ergen, içinde bulunduğu arkadaş grubunun etkisiyle kendi sınırlarını zorlayabilecek ya da sonuçlarını tam olarak düşünmeden hareket edebileceği davranışlara yönelebilir. Bu durum çoğu zaman “gruba uyum sağlama” ya da “geri kalmama” isteğiyle ortaya çıkabilir. Özellikle bazı davranışların grup içinde normalleştirilmesi, ergenin bu davranışları daha kolay denemesine zemin hazırlayabilir. Örneğin, arkadaşları tarafından teşvik edilen bir ergen, aslında uygun bulmadığı bir davranışı sırf kabul görmek için deneyebilir. Bu tür durumlar, ergenin hem kendi güvenliğini hem de geleceğini etkileyebilecek çok ciddi sonuçlar doğurabilir.

Ergenlerde Yanlış Arkadaş Seçiminde Nasıl Bir Rol Üstlenebilir?

Aile, ergenin arkadaş seçimlerini doğrudan belirleyen bir yapı olmasa da, ergenin nasıl seçimler yaptığı üzerinde güçlü ve belirleyici bir etkiye sahiptir. Çünkü ergen, dış dünyada kurduğu ilişkileri değerlendirirken çoğu zaman ev içinde edindiği deneyimleri referans alır. Kendini ifade edebildiği, dinlendiğini ve anlaşıldığını hissettiği bir aile ortamında büyüyen ergen, dış ilişkilerinde de benzer bir saygı ve denge arayabilir. Buna karşılık, sürekli eleştirilen, sık sık yargılanan ya da duyguları görmezden gelinen bir ortamda olan ergen, kendini kabul eden herhangi bir arkadaş grubuna daha hızlı yönelme eğilimi gösterebilir. Bu noktada mesele sadece “hangi arkadaşla vakit geçirdiği” değil, ergenin neden o arkadaşlık içinde kalmaya ihtiyaç duyduğudur.

Aşırı kontrol edici yaklaşımlar, ergenin kendi kararlarını denemesine fırsat tanımadığı için onun gizli hareket etmesine ya da ailesinden uzaklaşmasına neden olabilir. Öte yandan tamamen ilgisiz kalmak da ergeni dış etkilere daha açık hale getirebilir. Dengeli bir yaklaşımda ise aile hem sınırları koruyan hem de ergenin bireyselliğine alan tanıyan bir tutum sergiler. Bu denge sayesinde ergen, yaptığı seçimleri ailesiyle paylaşmaktan çekinmez ve yaşadığı deneyimleri birlikte değerlendirme fırsatı bulur.

Ailenin burada üstlendiği rol, yönlendiren ya da baskı kuran bir otorite olmaktan çok, rehberlik eden ve düşünmesine alan açan bir destek olmaktır. Örneğin, doğrudan “o arkadaşla görüşme” demek yerine, ergenin bu arkadaşlık içinde nasıl hissettiğini konuşmak, onun kendi farkındalığını geliştirmesine katkı sağlar. Bu yaklaşım, ergenin sadece o anki arkadaşlıklarını değil, ileride kuracağı ilişkileri de daha sağlıklı değerlendirebilmesine zemin hazırlar. Bu nedenle aile, ergenin hayatındaki arkadaşlıkların niteliğini dolaylı ama derin bir şekilde etkileyen en önemli yapı taşlarından biridir.

Bazı durumlarda aileler, bu süreci nasıl yönetecekleri konusunda kararsızlık yaşayabilir. Böyle anlarda bir ergen psikoloğu ile süreci değerlendirmek, hem ergenin ihtiyaçlarını daha iyi anlamaya hem de aile içinde daha sağlıklı bir iletişim kurmaya destek olabilir.

Aileler Bu Durumda Nasıl Yaklaşabilir?

Bu durumda en önemli adımlardan biri, ergenle iletişimi güçlü tutmaktır. Ergenin arkadaşları hakkında konuşabileceği, kendini rahatça ifade edebileceği bir alan oluşturmak faydalı olabilir. Doğrudan yasaklamak ya da sert tepkiler vermek yerine, ergenin yaşadığı durumları birlikte değerlendirmek daha yapıcı bir yaklaşım sunar. Ayrıca ergenin kendi sınırlarını fark etmesine ve “hayır” diyebilme becerisini geliştirmesine destek olunabilir. İlgi alanlarını keşfetmesi, farklı sosyal ortamlara katılması ve kendini güçlü hissettiği alanlar bulması da daha dengeli arkadaşlıklar kurmasına yardımcı olabilir. Süreç içinde sabırlı olmak ve ergenin deneyimlerinden öğrenmesine alan tanımak da önemli bir destek sağlar.

Açık ve Güven Temelli İletişim Kurmak: Ergenin yargılanmadan konuşabildiği bir ortam oluşturmak, yaşadığı ilişkileri paylaşmasını kolaylaştırır. Sürekli sorgulayan ya da eleştiren bir dil yerine, merak eden ve anlamaya çalışan bir yaklaşım benimsenebilir. Örneğin, “O arkadaşınla vakit geçirdiğinde kendini nasıl hissediyorsun?” gibi sorular, ergenin düşünmesini ve kendini ifade etmesini destekler.

Doğrudan Yasaklamak Yerine Birlikte Değerlendirmek: Keskin yasaklar çoğu zaman ergenin daha gizli hareket etmesine neden olabilir. Bunun yerine, yaşadığı durumları birlikte konuşmak ve olası sonuçlar üzerine düşünmek daha etkili olabilir. Örneğin, bir arkadaşlık içinde yaşadığı bir durumu birlikte ele almak, ergenin kendi çıkarımlarını yapmasına yardımcı olur.

Sınır Koyma Becerisini Desteklemek: Ergenin “hayır” diyebilmesi ve kendi sınırlarını koruyabilmesi önemli bir beceridir. Aile, bu konuda model olabilir ve ergeni cesaretlendirebilir. Örneğin, istemediği bir durumda nasıl tepki verebileceği üzerine birlikte konuşulabilir.

Farklı Sosyal Ortamlara Yönlendirmek: Ergenin tek bir arkadaş grubuna bağlı kalmaması için farklı sosyal alanlara katılması teşvik edilebilir. Spor, sanat, kurslar ya da gönüllü çalışmalar gibi ortamlar, ergenin yeni insanlarla tanışmasını sağlar. Bu da farklı bakış açıları geliştirmesine yardımcı olabilir.

İlgi Alanlarını ve Hobilerini Desteklemek: Ergenin keyif aldığı aktiviteleri sürdürmesi ve yeni ilgi alanları keşfetmesi, kendini daha güçlü hissetmesini sağlar. Bu durum, arkadaş seçimlerinde de daha seçici olmasına katkı sunabilir. Örneğin, müzikle ilgilenen bir ergenin bu alanda desteklenmesi, benzer ilgilere sahip kişilerle bağ kurmasını kolaylaştırır.

Olumlu Arkadaşlıkları Fark Etmek ve Desteklemek: Ergenin hayatındaki sağlıklı ve destekleyici ilişkileri fark etmek ve bunu dile getirmek önemlidir. Bu sayede ergen, hangi ilişkilerin kendisine iyi geldiğini daha net ayırt edebilir.

Aile İçinde Güçlü Bir Bağ Kurmak: Ergenin ev içinde kendini değerli ve ait hissetmesi, dışarıdaki ilişkilerde daha dengeli seçimler yapmasını kolaylaştırır. Birlikte geçirilen kaliteli zaman, ortak paylaşımlar ve küçük sohbetler bu bağı güçlendirebilir.

Sabırlı ve Süreç Odaklı Olmak: Arkadaş seçimleri zamanla şekillenir ve değişebilir. Bu nedenle hızlı sonuç beklemek yerine sürece odaklanmak önemlidir. Ergenin deneyimlerinden öğrenmesine alan tanımak, uzun vadede daha sağlıklı seçimler yapmasına katkı sağlar.

Uzman Desteği Almak: Bazı durumlarda ergenin arkadaşlık ilişkileri, yapılan tüm gözlemlere ve ev içinde atılan adımlara rağmen zorlayıcı bir şekilde devam edebilir. Böyle anlarda, sürecin yalnızca aile tarafından yürütülmeye çalışılması hem ergen hem de aile için yıpratıcı olabilir. Ergenin kendini daha iyi anlamasına, duygularını fark etmesine ve ilişkilerini daha sağlıklı değerlendirmesine alan açacak bir destek süreci, bu noktada önemli bir katkı sağlayabilir. Uzman desteği, ergenin yaşadığı durumları yargılanmadan ele almasına, kendi düşüncelerini daha net görmesine ve kararlarını daha bilinçli şekilde şekillendirmesine yardımcı olabilir. Aynı zamanda aile de ergenle nasıl iletişim kurabileceği ve hangi durumlarda nasıl yaklaşabileceği konusunda daha net bir bakış açısı kazanabilir. Bu süreç, ergenin kendini daha güvende hissettiği bir ortamda, kendi iç dünyasını keşfetmesine ve sosyal ilişkilerini daha sağlıklı bir zemine oturtmasına olanak tanır.

            Ergeninizin arkadaşlık ilişkileriyle ilgili endişeler yaşıyor ve bu süreci daha sağlıklı yönetmek istiyorsanız, destek almak önemli bir adım olabilir. Ergenin kendini daha iyi tanımasına, sosyal ilişkilerini daha dengeli kurmasına ve aile içi iletişimin güçlenmesine katkı sağlamak için İzmir Karşıyaka’da ergenlerle çalışan uzmanlar olarak, ergen psikoloğu desteğiyle bu süreci birlikte ele alabiliriz. Süreci birlikte ele almak ve ergeniniz için daha sağlıklı bir yol haritası oluşturmak isterseniz, bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İlgili Hizmetler:

·       Ergen Psikoloğu

·       Ebeveyn Danışmanlığı

SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)

1. Çocuğumun yanlış arkadaş çevresinde olduğunu nasıl anlayabilirim?

Genellikle davranışlarında ani değişiklikler, daha fazla gizlilik, derslere ilgide azalma ya da evde daha fazla çatışma görülmesi bazı ipuçları olabilir. Ancak tek bir belirtiye bakmak yerine genel değişimi gözlemlemek daha sağlıklı bir yaklaşım sunar.

2. Arkadaşını direkt yasaklamak doğru bir yaklaşım mı?

Yasaklamak kısa vadede işe yarıyor gibi görünse de çoğu zaman ergenin iletişimi gizlemesine neden olabilir. Bunun yerine neden rahatsızlık duyulduğunu konuşmak ve birlikte değerlendirmek daha sağlıklı bir yol olabilir.

3. Arkadaş grubundan etkilenmesini tamamen engelleyebilir miyim?

Ergenin akranlarından etkilenmesi gelişimsel olarak oldukça doğaldır. Amaç bunu tamamen engellemek değil, ergenin kendi kararlarını verebilme becerisini desteklemektir.

4. Çocuğum kötü arkadaşlardan etkilendiğini kabul etmiyor, ne yapmalıyım?

Bu durumda doğrudan eleştirmek yerine gözlemlerinizi sakin bir dille paylaşmak ve onu dinlemek daha etkili olabilir. “Ben böyle gözlemliyorum, sen ne düşünüyorsun?” gibi sorular süreci kolaylaştırabilir.

5. Arkadaş değişimi yapmasını nasıl sağlayabilirim?

Ergeni zorla yönlendirmek yerine, farklı sosyal ortamlara katılmasını desteklemek daha etkili olur. Yeni çevreler, doğal olarak farklı arkadaşlıklar kurmasını sağlayabilir.

6. Ergenim arkadaşlarından kopmak istemiyor, bu normal mi?

Evet, ergenlik döneminde arkadaşlıklar çok önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle ergenin arkadaşlarından kopmak istememesi oldukça yaygın ve anlaşılabilir bir durumdur.

7. Ne zaman psikolojik destek almak gerekir?

Eğer ergenin arkadaş ilişkileri okul başarısını, aile ilişkilerini ya da günlük yaşamını belirgin şekilde olumsuz etkiliyorsa ve bu durum uzun süredir devam ediyorsa, destek almak faydalı olabilir.